TERESA LUBOMIRA LEWTAK-STATTLER Z DOMU SZUCH.



Teresa Lubomira Lewtak-Stattler z domu Szuch, ur. 25 marca 1929 we Włodzimierzu Wołyńskim, córka Aleksandra i Ireny z Tkaczyńskich - uczennica Szkoły Powszechnej nr 139 im. Marszałka Rydza-Śmigłego w Warszawie. W czasie okupacji uczennica tajnych - II-go Miejskiego Gimnazjum im. J. Kochanowskiego oraz Gimnazjum i Liceum im. M. Konopnickiej. W latach 1938/39 jest zuchem w 58 WŻDH, w czasie wojny harcerka w zastępie "Zniczy" - drużynowa Irena Molento, zastępowa Helena Jerome Radziwiłł. Od sierpnia 1943 wraz z "Jenny" Irena Molento i "Dewajtis" Elżbieta Dziębowska przechodzi do Oddziału do zadań specjalnych Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej - "Agat", "Pegaz " pseudonim "Znicz"," Mirka". Bierze udział w akcjach "Fruhwirt " i "Braun" ( w 1943 r. wraz z Elą Dziębowską "Dewajtis" jest 14-letnią uczestniczką zamachu na kata Warszawy - Brauna. W zamachu ginie również hitlerowski architekt Warszawy - Pabst). Na wiosnę 1944 r. przechodzi z Oddziału Specjalnego do Oddziału Legia Akademicka mjr Serba - Władysław Jeleń Nowakowski, gdzie obejmuje patrol łączności. Bierze udział w Powstaniu Warszawskim w zgrupowaniu mjr "Żubra" (" Serb ") plut.211 w charakterze łączniczki sztabu pseudonim "Miła" Rejon III, Obwód II AK płk "Żywiciela" Mieczysława Niedzielskiego ( Bielany, Żoliborz, Kampinos ). Ranna 15 IX, kontuzjowana 30 IX 1944 r. Od 30. IX. 1944 r. w stopniu kaprala w niewoli niemieckiej w charakterze jeńca wojennego Stalag XIA Altengrabow/Gros Lubars i Stalag VI C Oberlangen nr jen. 46613. Odznaczona Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Krzyżem Armii Krajowej, Warszawskim Krzyżem Powstańczym, Krzyżem Partyzanckim, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Zasługi dla ZHP wraz z Rozetą z Mieczami. Inwalida wojenny. Teresa Lubomira Szuch powraca do kraju po uzyskaniu świadectwa maturalnego i rozpoczyna studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, które zmienia na Szkołę Główną Planowania i Statystyki Wydział Handlu Wewnętrznego. Na trzecim roku studiów zostaje młodszym asystentem prof. Kazimierza Boczara w Katedrze Ekonomiki Handlu. W 1956 r. uzyskuje dyplom mgr ekonomii. Podejmuje pracę kolejno w drukarni "Słowa Powszechnego", "Wydawnictwa Pax" a następnie przepracowuje przez 25 lat w Państwowych Domach Towarowych jako szef Działu Reklamy, doradca do spraw ekonomicznych, z-ca dyrektora i dyrektor. W stanie wojennym przechodzi na wcześniejszą emeryturę. Aby dostać się na SGPIS trzeba było mieć odpowiednie rekomendacje ( rok 1950 ), notarialne oświadczenie np.: że jest córką fornala z Podola! oraz poparcie Zakładu Pracy. Notarialne oświadczenie przy pomocy ofiarnych świadków "Mirka" uzyskała. Natomiast Zakład Pracy odmówił poparcia. Rekomendacji udzielił nestor Finansów Miejskich Dyrektor Wacław Fugiński na własne ryzyko, podpisując za wszystkie organizacje społeczne i polityczne, ogromnie zawstydzony, że byłej 15-letniej łączniczce AK i jeńcowi wojennemu odmawia się prawa studiowania w Polsce Ludowej. Teresa Lewtak-Stattler była radną m.st. Warszawy w 1977 r. oraz Warszawianką Roku. Dwukrotnie wychodzi za mąż ; za mgr inż. Henryka Lewtaka ps. "Babinicz" i " Jazłowiecki", żołnierza ZWZ, więźnia. Zamku Lubelskiego, Oświęcimia, Mauthausen - Guzen. Brat jego Józef 19-1etni ginie w 1943 roku w akcji pod Nasutowem idąc z oddziałem partyzanckim BCh na pomoc Polakom na Wołyniu. Siostra Janina z mężem byli więźniami Oświęcimia, współpracowali z ruchem oporu rtm Pileckiego. Mąż Janiny inż. Eugeniusz Gembal zginął. Rodziców Helenę i Jana Lewtaków żandarmi zatłukli kolbami 4 I 1944 za dzieci - pogrzeb odbył się jednocześnie. Henryk Lewtak zmarł na obczyźnie w Brukseli w 1984 r.. Drugi związek małżeński zawarła z Wojciechem Stattlerem, pracownikiem CHZ Cekop obecnie już nieżyjącym. Posiada dwoje dzieci. Marka mgr historii, zmarłego w 1995 r., ożenionego z Krystyną Rusak, córką partyzanta z Batalionów Chłopskich ziemi kieleckiej kpt Józefa Rusaka ps. "Właz". Córka Bogna Lewtak-Baczyńska mgr sztuki / malarz, reżyser, kompozytor /właścicielka autorskiej Galerii i Teatru na Żoliborzu. Wyszła za mąż za mgr Janusza Baczyńskiego, spokrewnionego z " Krzysiem " Krzysztofem Kamilem Baczyńskim. Pradziad ppłk. Karol Baczyński był jednym z dowódców walk o Lwów, 1918 - 1920 - zamordowany we Lwowie w 1939/40 r. - katyńska lista ukraińska. Dziad mjr Stanisław Baczyński w od 1939 r. Szef personalny DOK II u Smorawińskiego, przeżył, internowany na Węgrzech, jego brat kpt. Zdzisław Baczyński zginął w Katyniu w 1940 r. Ojciec Janusza - Tadeusz był partyzantem u "Zapory"" w okręgu Lubelskim.




Odznaczenia Teresy Lewtak-Stattler :

  • Krzyż Walecznych
  • Warszawski Krzyż Powstańczy
  • Rozeta z Mieczami do Krzyża za Zasługi dla ZHP
  • Odznaka Batalionu Parasol
  • Odznaka Weterana Walk o Niepodległość
  • Odznaka Pamiątkowa "Akcji Burza"
  • Krzyż Armii Krajowej (z Londynu)
  • Brązowy Krzyż Zasługi
  • Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami (z Londynu)
  • Złoty Krzyż Zasługi
  • Krzyż Partyzancki


  • Brązowy Medal Zasługi dla Obronności Kraju
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski


  • Odznaka Pamiątkowa "Syn Pułku"


  • Odznaka Honorowa Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej


  • (Medal Zasługi dla Pożarnictwa
  • Złota Odznaka Honorowa M.St.Warszawy
  • Odznaka Honorowa "Za zasługi w rozwoju Województwa Poznańskiego"
  • Odznaka za Zasługi dla Kielecczyzny
  • Oznaka Honorowa Miasta Poznania
  • Złota Odznaka Zasłużony dla Województwa Wrocławskiego i Miasta Wrocławia
  • Zasługi dla Domów Towarowych Centrum
  • Odznaka "Zasłużony Pracownik Handlu")


Porucznik (mianowana 2002).
(Podporucznik - 2000, starszy sierżant 1991 r.)



Radna Miasta Stołecznego Warszawy oraz Warszawianka Roku.

Córka Kawalera Srebrnego Krzyża Virtuti Militari za r. 1920 - nr 4010



Rodzice - rodzina Teresy Lewtak-Stattler :



Aleksander Szuch ( 1896 - 1990 ) ur. w Warszawie syn Feliksa i Konstancji z Sadowskich, członek POW, legionista. W okresie wojny polsko-bolszewickiej w latach 1918-1921 walczy w II-gim Pułku Ułanów, dwukrotnie ranny. Odznaczony Medalem Niepodległości, 2 x Krzyżem Walecznych, Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego "Virtuti Militari" V klasy, inwalida wojenny. W czasie drugiej wojny światowej razem z żoną Ireną z Tkaczyńskich p.s. " Halszka " (1909 - 1981) ur. na Wołyniu, córka Karola i Wiktorii z Dudzińskich, odznaczona Krzyżem Partyzanckim, ratująca Żydów w czasie wojny - należą do Organizacji Wojskowej "Wilki"1) . Aleksander Szuch pseudonim "Leszek" aresztowany w 1943 r. zostaje osadzony w Gestapo w Alei Szucha, następnie na Pawiaku. Wywieziony do Oświęcimia nr. 139419, a następnie do obozów koncentracyjnych Natzweiler i Dautmergen k/Veihingen, jest więźniem poddanym eksperymentom pseudonaukowym. W czasie wojny ratował od zagłady obywateli polskich pochodzenia żydowskiego i Żydów. Po powrocie do kraju zostaje członkiem PSL - Mikołajczyka. W latach 1946-48 organizuje w swoim lokalu przy ul. Noakowskiego 12 punkt przerzutowy za granicę członków WIN. Nigdy nie głosował w PRL i był kilkakrotnie więziony i trzymany w śledztwie bez rozprawy. Zmarł 11 czerwca 1990. Pochowany razem z żoną na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. W latach dwudziestych Aleksander Szuch , ojciec Mirki i Janusza był osadnikiem wojskowym na Wołyniu - Stasin k/Włodzimierza Wołyńskiego, ziemia z nadania Rzeczpospolitej Polskiej. W 1934 powrócił do Warszawy. Został powołany na prezesa Zakładów Dezynfekcji Aparatów Telefonicznych na Okręg Pomorski z siedzibą w Gdyni przy ulicy Świętojańskiej, gdzie był zatrudniony do wybuchu wojny. Stałe miejsce zamieszkania w Warszawie. Po wojnie inwalida wojenny I gr. Żona Irena Szuch ( matka Mirki i Janusza) w okresie międzywojennym nie pracowała zawodowo. Po wojnie była pracownikiem w firmach prywatnych "Warszawskie Towarzystwo Odbudowy" oraz w Firmie "Bracia Konopaccy" - siedziba przy ul. Śniadeckich. Po likwidacji firm prywatnych pracowała do emerytury w Polskim Monopolu Loteryjnym.

Brat Teresy Lewtak-Stattler - Janusz Wojciech Szuch - był uczestnikiem Powstania Warszawskiego, żołnierzem batalionu "Parasol", brał udział w ciężkich walkach na Starówce, szef ochrony gen. Niedźwiadka - Okulickiego, po aresztowaniu generała w 1945 r. musiał na zawsze opuścić Polskę przez "zieloną granicę".



UZUPEŁNIENIE.


Rodzina Mirki i Janusza Szucha po mieczu wywodzi się z Warszawy, a po kądzieli z dawnych kresów Rzeczypospolitej - Podola i Wołynia. Do tradycji należał udział w kolejnych Powstaniach Narodowych, walkach wyzwoleńczych i należenie do organizacji skautowskich. Dziad nasz po mieczu Feliks działacz PPS zmarł młodo, a brat jego Ignacy po rewolucji 1905 r. został zesłany na Sybir. Siostrzenica ojca Irena Petasz działała w czasie II-giej wojny światowej w organizacji harcerskiej Żyrardowa " Młody Las" ps. "Limba". Siostrzenica Irena Rola Gumińska Krzyczkowska ( 1906- 1985 ) ur. w Warszawie, córka Tadeusza i Heleny absolwentka Wydziału Prawa UW. W czasie wojny pracownik Delegatury Rządu na Kraj. Bierze udział w akcji "Żegota" - ratowaniu palestry i przeprowadzaniu przez Sądy na Lesznie z Getta Warszawskiego, pseudonim "Ciotka" przechowująca cichociemnych i pseudonim "Dźwignia". Wymieniona w książce "Agatona" Stanisława Jankowskiego "Z fałszywym ausweisem w prawdziwej Warszawie". Wywieziona przez okupanta w czasie Powstania Warszawskiego do Niemiec. Po powrocie sędzia w Wieluniu, odesłana pod koniec lat czterdziestych na emeryturę za odmowę wydania narzuconego wyroku (na Akowca - przyp.red.) oraz wykazania przez nią w ankiecie personalnej pochodzenia szlachecko - burżuazyjnego. Otwiera kancelarię adwokacką w Raciborzu i działa w organizacjach harcerskich. Pochowana w Warszawie na Cmentarzu Powązkowskim. Prababka po kądzieli Maria Karolina z domu Rygiel po konfiskacie majątku przez carat za udział braci w Powstaniu Listopadowym, którzy wyemigrowali razem z Józefem Bohdanem Zaleskim - poetą, piewcą Ukrainy ( "spod Winnicy ród swój wiodę w literackim znany świecie") do Francji uprzednio wydając jedyną i najmłodszą siostrę za Stanisława Zaleskiego, brata poety. Maria I-voto Zaleska ( herbu Lubicz - przyp.red.), II - voto Dudzińska zaopatrywała powstańców w żywność, wykorzystując do tych celów kobiety wiejskie piorące w przeręblu kijankami bieliznę. W płachtach na kiju kobiety nosiły do lasu żywność powstańcom.

Bracia matki Mirki i Janusza, Ireny z Tkaczyńskich Szuchowej :

1. Edward Tkaczyński (1901-1958 ) był w POW, brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. Wywieziony (leśnik w Karpatach Wschodnich Peczeniżyn ) w 1939 r. na Łubiankę, a później na Kołymę do kopalni złota, wychodzi z gen. Andersem z Rosji, przechodzi cały szlak bojowy II - go Korpusu w stopniu ppor., wraca do kraju na początku lat 50-tych, zostaje aresztowany. Po uwolnieniu ginie w bardzo dziwnym wypadku drogowym w Wigilię Bożego Narodzenia w 1958 r.

2. Edmund Tkaczyński - Korczak " Mirski" (ur.1904-1956) kpt ZWZ AK na Okręg Lwowski i komendant na Okręg Kielecki, aresztowany w latach pięćdziesiątych dostaje zawału w więzieniu, po zwolnieniu umiera na kolejny zawał serca.

3. Brat cioteczny Antoni Korczyński kpt AK ps. "Nawała" działał w Okręgu Lubelskim, nigdy nie ujawnił się w PRL.

4. Siostra Maria z Tkaczyńskich Szmidtowa ( 1906-1994 ) siostra miłosierdzia w wojnie obronnej 1939 r. Twierdza Brześć i szpital w Tarnopolu, następnie w 27 Dywizji Wołyńskiej AK (Samoobrona )



1) W tej organizacji byli - Janusz Kusociński, stracony w 1940 r. w Palmirach, ppłk. Giełżecki ps."Marek" zamordowany w Gestapo, mjr. Jerzy Postępski ps. "Siwy" zginął w Oświęcimiu, Zdzisław Łukawski więzień Oświęcimia autor książki "Pozycje bez okopów" Książka i Wiedza 1971, kpt. "Oberek " - bez jednej ręki.